Alcohol en drugs op het werk kunnen leiden tot onveilige situaties, fouten, schade en spanningen binnen teams. Werkgevers hebben daarom belang bij duidelijke afspraken én een zorgvuldige aanpak wanneer er iets aan de hand is. In deze blog lees je wat een werkgever wel en niet mag doen en hoe je problemen rond alcohol en drugs op het werk zorgvuldig aanpakt.
Waarom aandacht nodig is
Middelengebruik beïnvloedt concentratie, reactievermogen en gedrag. Dit kan risico’s opleveren, zeker in functies waar veiligheid centraal staat. Ook het vertrouwen tussen collega’s kan onder druk komen te staan. Daarom is het verstandig om als organisatie helder te zijn over wat wel en niet acceptabel is.
Wat een werkgever mag doen
Werkgevers mogen regels stellen over gedrag en veiligheid. Dat begint meestal met een alcohol- en drugsbeleid waarin staat wat de verwachtingen zijn en hoe incidenten worden aangepakt.
Bij signalen of vermoedens mag een werkgever onderzoek doen. Het gaat dan om feiten verzamelen, gesprekken voeren en bevindingen zorgvuldig vastleggen. Als duidelijk wordt dat iemand onder invloed was, kan de werkgever maatregelen treffen. Dat kan variëren van een waarschuwing tot – in ernstige gevallen – ontslag. De ernst van de situatie, de functie en eerdere waarschuwingen spelen daarbij mee.
Wat niet is toegestaan
Zelf testen afnemen is verboden. Alcohol- en drugstesten vallen onder medische gegevens en mogen alleen worden uitgevoerd wanneer hiervoor een wettelijke basis bestaat, en dat is slechts in enkele sectoren het geval.
Ook mag de werkgever geen medische informatie opvragen of laten delen. De redenen achter eventueel verzuim blijven tussen de werknemer en de bedrijfsarts.
Ontslag: wanneer is het mogelijk?
Ontslag is niet automatisch de uitkomst van middelengebruik op het werk. Een rechter beoordeelt altijd de omstandigheden, zoals de ernst van het incident, de risico’s en of de werknemer eerder is aangesproken.
Een ontslag op staande voet komt alleen in uitzonderlijke situaties in aanmerking, bijvoorbeeld wanneer de veiligheid direct in gevaar was. In de meeste gevallen wordt via de rechter gekeken of ontbinding redelijk is.
Aansprakelijkheid bij schade
Als een werknemer schade veroorzaakt onder werktijd, is hij meestal niet zelf aansprakelijk. Alleen bij opzet of bewuste roekeloosheid kan dat anders zijn, maar dat wordt zelden aangenomen. Schade verrekenen met loon mag bijna nooit.
Het belang van ADM-beleid
Een helder Alcohol-, Drugs- en Medicijnbeleid helpt om verwachtingen duidelijk te maken en biedt een vaste aanpak bij incidenten. Het ondersteunt leidinggevenden én helpt bij eventuele juridische procedures.
Kort samengevat
Alcohol en drugs op het werk vragen om duidelijke regels en een zorgvuldige aanpak. Werkgevers mogen optreden, maar moeten daarbij rekening houden met privacy, proportionaliteit en goede dossiervorming. Met helder beleid en een professionele werkwijze kan een organisatie veilig en verantwoord handelen, ook in lastige situaties.
Meer weten? Neem contact met ons op!