Wat is het doel van arbeidsmediation?
Wanneer ik werkgever en werknemer voor het eerst spreek, merk ik regelmatig dat één van beide partijen terughoudend is over mediation.
Niet omdat zij geen oplossing willen, maar omdat zij eerder een mediationtraject hebben meegemaakt dat volgens hen weinig heeft opgeleverd. Soms hebben zij zelf een eerdere mediation ervaren, soms baseren zij zich op verhalen van collega’s, vrienden of adviseurs.
Eén van de opmerkingen die dan wel eens valt, is:
“Ik heb dat al eens gedaan. Het leek meer op therapie dan op het oplossen van een arbeidsconflict.”
Of:
“We hebben uren gepraat over gevoelens, maar uiteindelijk veranderde er niets.”
Die reactie begrijp ik. Want hoewel emoties een belangrijke plaats hebben binnen arbeidsmediation, is mediation iets anders dan therapie. Het doel is niet om het verleden te verwerken, maar om te onderzoeken hoe partijen weer verder kunnen.
Arbeidsmediation is bedoeld om een arbeidsconflict op te lossen. Soms door de samenwerking te herstellen, soms door samen tot de conclusie te komen dat een andere oplossing beter past. In beide gevallen staat de toekomst centraal.
Waarom denken mensen dat mediation op therapie lijkt?
Eén van de grootste misverstanden over arbeidsmediation is dat het een soort relatietherapie voor werkgever en werknemer zou zijn.
Dat beeld ontstaat vaak wanneer mediation zich voornamelijk richt op het verleden. Op wat er allemaal is misgegaan, wie wat heeft gezegd en welke gevoelens daarbij zijn ontstaan.
Natuurlijk kunnen die onderwerpen relevant zijn. Een arbeidsconflict ontstaat immers niet zomaar. Vaak zijn er teleurstellingen, misverstanden of beschadigd vertrouwen die aandacht verdienen.
Maar wanneer een mediationtraject blijft hangen in het analyseren van het verleden, ontstaat het risico dat partijen veel beter begrijpen waarom het conflict is ontstaan, maar nog steeds niet weten hoe zij verder moeten.
En juist daar ligt de kracht van arbeidsmediation.
Emoties verdienen aandacht, maar zijn niet het einddoel
Dat betekent niet dat emoties geen plaats hebben in mediation. Integendeel.
In vrijwel ieder arbeidsconflict spelen emoties een rol. Mensen voelen zich niet gehoord, ervaren onrecht, zijn teleurgesteld of hebben het vertrouwen in elkaar verloren.
Wanneer deze gevoelens volledig worden genegeerd, is de kans klein dat partijen weer met elkaar in gesprek komen.
Een goede arbeidsmediator creëert daarom ruimte voor wat partijen bezighoudt. Erkenning van elkaars beleving kan een belangrijke stap zijn om weer beweging te krijgen in een vastgelopen situatie.
Tegelijkertijd is het belangrijk om te beseffen dat arbeidsmediation geen behandelkamer is.
Waar therapie vaak gericht is op verwerking, inzicht en persoonlijke ontwikkeling, heeft arbeidsmediation een ander doel. De mediator is geen psycholoog, psychotherapeut of coach. De mediator behandelt geen psychische klachten en lost geen persoonlijke problematiek op.
De rol van de arbeidsmediator is om partijen te begeleiden bij het vinden van een oplossing voor hun arbeidsconflict.
Arbeidsmediation richt zich op de toekomst
In mijn praktijk staat daarom niet de vraag centraal:
“Wie heeft gelijk?”
Of:
“Wie heeft de meeste fouten gemaakt?”
Veel belangrijker zijn vragen als:
- Wat hebben partijen nodig om verder te kunnen?
- Welke verwachtingen hebben zij van elkaar?
- Is herstel van de samenwerking nog mogelijk?
- Welke afspraken zijn nodig om het vertrouwen te herstellen?
- En als samenwerken niet meer haalbaar is, hoe kunnen partijen dan op een respectvolle manier uit elkaar gaan?
Dat zijn vragen die beweging creëren.
Want uiteindelijk verandert niemand het verleden. Hoe begrijpelijk het ook is om daarbij stil te staan, de oplossing ligt vrijwel altijd in de toekomst.
Arbeidsmediation is daarom geen zoektocht naar schuldigen, maar naar mogelijkheden.
Een pragmatische aanpak bij arbeidsconflicten
Arbeidsmediation vraagt om een pragmatische aanpak.
Niet in de zin van snel afhandelen of emoties wegdrukken, maar in de zin van doelgericht werken aan een oplossing.
Soms leidt dat tot herstel van de arbeidsrelatie. Werkgever en werknemer krijgen weer inzicht in elkaars belangen, maken nieuwe afspraken en kunnen verder met elkaar.
Soms leidt het juist tot de gezamenlijke conclusie dat voortzetting van de arbeidsrelatie niet langer realistisch is. Ook dat kan een waardevolle uitkomst zijn, mits partijen daar samen op een zorgvuldige manier invulling aan geven.
In beide situaties geldt hetzelfde uitgangspunt: de mediation moet partijen helpen om verder te komen.
Wanneer is arbeidsmediation succesvol?
Een geslaagde arbeidsmediation eindigt niet noodzakelijkerwijs met volledige overeenstemming over alles wat in het verleden is gebeurd.
Vaak zullen werkgever en werknemer gebeurtenissen verschillend blijven ervaren. Dat hoeft ook geen probleem te zijn.
Waar het om gaat, is dat er voldoende begrip ontstaat om samen keuzes te kunnen maken voor de toekomst.
Arbeidsmediation is daarom succesvol wanneer partijen weer perspectief ervaren. Dat kan zijn omdat zij hun samenwerking kunnen voortzetten, maar ook omdat zij op een respectvolle manier afscheid van elkaar kunnen nemen.
Tot slot
Arbeidsmediation verdient aandacht voor emoties. Zonder erkenning ontstaat zelden beweging.
Maar arbeidsmediation is geen therapie.
Het doel is niet om het verleden te genezen, maar om de toekomst werkbaar te maken.
Als MfN-registermediator begeleid ik vanuit Apeldoorn regelmatig werkgevers en werknemers bij arbeidsconflicten waarbij niet het verleden, maar een werkbare toekomst centraal staat.